Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı: Tazminat Davası Nasıl Açılır?

Belirsiz alacak davası, 31 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırıldı. Tazminat davası açacak kişiler için bu, uzun yıllardır kullanılan ve “miktarı sonra belli olur” mantığına dayanan yolun artık mevcut olmadığı anlamına gelir. Bunun yerine kısmi davada talebin bir defaya mahsus artırılmasına imkân tanıyan yeni bir düzenleme getirildi.

Değişiklik özellikle bedensel zarar, destekten yoksun kalma ve işçilik alacağı davalarını ilgilendirir. Bu davalarda alacağın tutarı, dava açılırken çoğu zaman bilinemez; maluliyet oranı, kusur dağılımı ve hesap raporu ancak yargılama sırasında ortaya çıkar. Yeni düzende de bu belirsizlik ortadan kalkmadığından, davanın hangi tutarla açılacağı, talebin ne zaman ve nasıl artırılacağı ve zamanaşımının bundan nasıl etkileneceği önem kazanmıştır.

Aşağıda kaldırılan düzenleme, kısmi davanın genel kuralları, yeni talep artırımı imkânı, ıslahla ilişkisi, açık davalara uygulanacak geçiş kuralı ve dava açarken dikkat edilebilecek noktalar ele alınmaktadır.

Belirsiz alacak davası neydi, neden sık kullanılıyordu?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesi, alacağın miktarını veya değerini dava açarken tam ve kesin olarak belirleyemeyen ya da bunun kendisinden beklenemeyeceği durumdaki kişiye, asgari bir miktar göstererek dava açma imkânı veriyordu. Bilgi ve belgeler toplanıp alacağın miktarı belli olduğunda, talep artırılabiliyordu.

Tazminat davalarında bu yol yaygın biçimde kullanılıyordu. Davacı, örneğin küçük bir tutarla davayı açıyor, bilirkişi raporu geldikten sonra talebini rapordaki tutara yükseltiyordu. Aynı yol, fazla çalışma ve benzeri işçilik alacaklarında da sıkça tercih ediliyordu; bu alacakların tutarı da çoğu zaman tanık beyanları ve işyeri kayıtları incelendikten sonra bilirkişi hesabıyla belli oluyordu. Uygulamada bu davalarda zamanaşımının alacağın tamamı bakımından dava tarihinde kesildiği kabul edildiğinden, artırılan kısım için ayrıca zamanaşımı tartışması doğmuyordu. 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak bu maddeyi yürürlükten kaldırmıştır.

Kısmi dava nedir, hangi durumda açılabilir?

Kısmi dava, bölünebilir nitelikteki bir alacağın yalnızca bir bölümünün dava edilmesidir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesinde düzenlenmiştir. Tazminat alacakları kural olarak para alacağı olduğundan bölünebilir niteliktedir. Kısmi davaya ilişkin başlıca kurallar şunlardır:

• Miktar belli ise kısmi dava açılamaz. Talep konusunun miktarı taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirliyse kısmi dava yoluna gidilemez. Bedensel zarar davalarında tutar çoğu zaman tartışmalı olduğundan bu engel genellikle gündeme gelmez; yine de somut olaya göre değerlendirilmelidir.
• Talep edilmeyen kısımdan feragat edilmiş sayılmaz. Dava dilekçesinde açıkça feragat edilmedikçe, dava edilmeyen kısımdan vazgeçildiği sonucu çıkarılamaz. Uygulamada “fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla” ifadesinin dilekçeye yazılması bu nedenle yaygındır.
• Zamanaşımı kural olarak dava edilen kısım için kesilir. Kısmi davada zamanaşımı, ilke olarak yalnızca dava edilen tutar bakımından kesilir. Yeni fıkra, bu kurala talep artırımı yönünden önemli bir istisna getirmiştir.

Kısmi davada talep artırımı nasıl yapılır?

7589 sayılı Kanun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesine bir dördüncü fıkra eklemiştir. Buna göre kısmi davada talep:

1. aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir;
2. bu artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir;
3. artırım tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir;
4. zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

İddianın genişletilmesi yasağı, tarafların dilekçeler aşaması sona erdikten sonra karşı tarafın açık rızası olmadan taleplerini genişletememesi kuralıdır. Yeni fıkra, talep artırımını bu yasağın dışında tutmaktadır. Tahkikat ise delillerin toplandığı, tanıkların dinlendiği ve bilirkişi raporlarının alındığı aşamadır; bu aşama sona erdikten sonra yeni fıkraya dayanılarak artırım yapılamaz. Bu nedenle bilirkişi hesap raporu dosyaya geldiğinde, rapora itirazlar ve artırım dilekçesi birlikte planlanmalıdır. Mahkemenin ek rapor alması veya yeni bir bilirkişi incelemesine karar vermesi hâlinde, tahkikat henüz sona ermemiş olacağından artırımın son rapora göre yapılması da düşünülebilir.

Artırım hakkının yalnızca bir kez kullanılabilmesi, zamanlamayı önemli kılar. Maluliyet oranına veya kusur raporuna itiraz süreci devam ederken erken bir artırım yapılırsa, sonradan daha yüksek bir tutar ortaya çıktığında aynı imkân yeniden kullanılamaz. Artırılan kısım için harcın tamamlanması ve faizin hangi tarihten işleyeceği de ayrıca değerlendirilmelidir.

Talep artırımı ve ıslah arasındaki fark nedir?

Islah, taraflardan birinin yaptığı usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesidir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. 7589 sayılı Kanun ıslahı kaldırmamıştır; kurum yerinde durmaktadır. Islah aynı davada bir kez yapılabilir ve tahkikat sona erinceye kadar mümkündür.

Talep artırımı ile ıslah arasındaki en belirgin fark zamanaşımına ilişkindir. Yargıtay uygulamasında, kısmi davada ıslahla artırılan kısım bakımından zamanaşımının ıslah tarihine göre değerlendirildiği ve davalının bu kısma karşı zamanaşımı def’ini ileri sürebildiği kabul edilmekteydi. Yeni fıkra ise artırılan kısım için zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacağını açıkça öngörmektedir. Bu nedenle olay tarihinden uzun süre sonra sonuçlanan davalarda iki yol arasındaki fark belirleyici olabilir. Sürelerin genel çerçevesi tazminat davasında zamanaşımı yazısında anlatılmıştır.

İki kurumun birlikte nasıl uygulanacağı, örneğin talep artırımı yapıldıktan sonra ayrıca ıslah yoluna gidilip gidilemeyeceği ya da ıslah adıyla yapılan bir artırımın yeni fıkra kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, henüz yerleşik uygulamayla netleşmemiştir. Bu konularda ilk yargı kararlarının izlenmesi gerekmektedir.

Açılmış belirsiz alacak davaları ne olacak?

Kanun’un geçiş hükmü bu soruyu açıkça cevaplamaktadır: yürürlükten önce açılmış belirsiz alacak davalarında, yürürlükten kaldırılan 107. madde uygulanmaya devam eder. Dolayısıyla Kanun yürürlüğe girmeden önce belirsiz alacak davası olarak açılmış ve hâlâ süren bir davada, talep önceki kurallara göre artırılabilir.

Yürürlükten sonra açılan davalarda ise belirsiz alacak yolu artık bulunmamaktadır. Bu davaların kısmi dava olarak kurulması ve artırımın yeni fıkra çerçevesinde planlanması gerekir. Geçiş kuralının ölçütü davanın açıldığı tarihtir; olayın tarihi bu konuda belirleyici değildir. Aynı Kanun’un bedensel zararda faiz ve mahsup kurallarına ilişkin değişikliklerinde ise ölçüt farklıdır ve olay tarihine bakılır. Bu farklı geçiş kuralları 2026’da tazminat hukukunda nelerin değiştiğine ilişkin yazıda birlikte ele alınmaktadır.

Tazminat davası açarken dikkat edilebilecek noktalar

Yeni düzende dava açmadan önce şu noktaların değerlendirilmesi yerinde olabilir:

• Başlangıç tutarı. Kısmi davada dava edilen tutar, harç ve yargılama giderleri bakımından da sonuç doğurur. Tutarın, eldeki belgelerle savunulabilir bir düzeyde belirlenmesi gerekir.
• Fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması. Dilekçede talep edilmeyen kısma ilişkin hakların saklı tutulduğunun açıkça yazılması, ileride çıkabilecek tartışmaları azaltır.
• Tıbbi belgelerin dava öncesinde toplanması. Maluliyet oranı yargılama sırasında belirleneceğinden, belgelerin eksiksiz sunulması hesabın doğru yapılmasına yardımcı olur; bu konuda maluliyet oranına itiraz yazısına bakılabilir.
• Artırımın zamanlaması. Bilirkişi raporuna itirazlar sonuçlanmadan artırım hakkının kullanılıp kullanılmayacağı, tahkikatın ne zaman sona ereceği gözetilerek belirlenmelidir.
• Dava şartları. Arabuluculuğun kapsamında bir değişiklik yapılmamıştır. İşçilik alacaklarında arabulucuya başvuru dava şartı olmaya devam eder; iş kazasından doğan tazminat davaları ise bu zorunluluğun dışındadır. Trafik kazalarında sigortacıya karşı açılacak davalardan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir.

Yeni fıkra henüz kısa bir süredir uygulanmaktadır ve mahkemelerin bu düzenlemeyi nasıl yorumlayacağı zamanla belli olacaktır. Bu nedenle burada anlatılanlar genel kurallardır; her dosyada davanın türü, açıldığı tarih ve tahkikatın aşaması birlikte değerlendirilmelidir ve sonuç somut olaya göre değişebilir.