Aktüeryal hesap
Bedensel zararlarda tazminat; yaş, kusur oranı, maluliyet oranı ve gelir gibi verilerle yapılan aktüeryal hesapla belirlenir. Aktüeryal hesap, bu verileri matematiksel bir yönteme bağlayan teknik hesaplamadır.
Sözlük
Tazminat hukuku sözlüğü
Yazılarda ve çalışma alanı sayfalarında geçen temel kavramların kısa açıklamaları. Her açıklama, konunun ayrıntılı ele alındığı sayfaya bağlanır.
A
Arabuluculuk
Arabuluculuk, tarafların tarafsız bir arabulucu eşliğinde anlaşmayı denediği ön aşamadır.
KaynakTrafik Kazası ve Sigorta Tazminatı
İlgiliDava şartı
Araç değer kaybı
Değer kaybı, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarım tamamlandıktan sonra hasar kaydıyla birlikte ulaştığı piyasa değeri arasındaki farktır. Onarım bedelinden ayrı, kendi başına talep edilebilen bir zarar kalemidir.
Aydınlatılmış onam
Aydınlatılmış onam, hastanın kendisine yapılacak tıbbi müdahaleyi niteliğiyle ve sonuçlarıyla birlikte anlayarak, serbest iradesiyle kabul etmesidir. Onam, hukuka uygunluğun tek şartı değildir: müdahalenin ayrıca tıbbın gereklerine ve mesleki standarda uygun biçimde yapılmış olması aranır.
B
Bilirkişi
Bilirkişi, mahkemenin teknik konularda görüşüne başvurduğu tarafsız kişidir.
Boşta geçen süre ücreti
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işe başlatılsın ya da başlatılmasın, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücreti ve diğer hakları ödenir. Uygulamada buna “boşta geçen süre ücreti” denir.
D
Dava şartı
Dava şartı, bulunmadığında mahkemenin işin esasına girmeden davayı usulden reddettiği ön koşuldur.
Destekten yoksun kalma tazminatı
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölen kişinin sağlığında yakınlarına sağladığı maddi desteğin kaybını karşılamayı amaçlar. Ölümlü kazalarda, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk ve diğer yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
E
Epikriz
Epikriz, taburcu olurken verilen ve hastanın yatış nedenini, yapılan işlemleri ve taburcu durumunu özetleyen rapordur. Tam bir hasta dosyası epikrizden çok daha fazlasını içerir.
F
Fazla çalışma (fazla mesai)
4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi kural olarak en çok 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır ve her bir saat için normal saatlik ücretin yüzde elli fazlası ödenir.
Fazla sürelerle çalışma
İş sözleşmesiyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasındaki çalışma fazla çalışma değil, fazla sürelerle çalışma olarak nitelendirilir ve saat ücretinin yüzde yirmi beş fazlasıyla ödenir.
Fesih
Fesih, iş sözleşmesinin tek taraflı irade beyanıyla sona erdirilmesi anlamına gelir.
G
Geçici iş göremezlik ödeneği
SGK, iş kazası geçiren sigortalıya tedavi süresince çalışamadığı günler için geçici iş göremezlik ödeneği öder. Bu ödeme sigortalılık ilişkisinin sonucudur ve işverenin kusurlu olup olmamasından bağımsız olarak yapılır.
Giydirilmiş ücret
Giydirilmiş ücret, brüt ücrete yol, yemek, ikramiye gibi süreklilik gösteren ödemelerin eklenmesiyle bulunan tutardır. Kıdem tazminatı çıplak ücret üzerinden değil, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.
Kaynakİşçilik Alacakları
Güvence Hesabı
Güvence Hesabı, kazaya neden olan aracın trafik sigortasının bulunmaması, kazaya karışan aracın tespit edilememesi veya sigorta şirketinin iflası gibi hâllerde devreye giren, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile düzenlenmiş bir koruma mekanizmasıdır.
H
Hak düşürücü süre
Hak düşürücü süre, geçmesiyle hakkın kendiliğinden sona erdiği ve hâkimin taraflar ileri sürmese bile kendiliğinden dikkate aldığı süredir.
Haksız fiil
Haksız fiil, bir kişinin hukuka aykırı ve kusurlu davranışıyla başkasına zarar vermesidir.
Hizmet tespit davası
Hizmet tespit davası, sigortasız geçen çalışma süresinin resmen tespit edilmesini sağlayan davadır.
Kaynakİş Kazası ve Meslek Hastalığı
İlgiliHak düşürücü süre
İ
İbraname
İbraname, alacaklardan vazgeçildiğini gösteren belgedir; küçük bir ödeme karşılığında imzalanan ibranameler ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Kaynakİş Kazası ve Meslek Hastalığı
İlgiliİhtirazi kayıt
İhbar tazminatı
İhbar tazminatı, bildirim süresine uymadan sözleşmeyi fesheden tarafça ödenir. Haklı nedenle derhal fesihte ihbar tazminatı doğmaz.
Kaynakİşçilik Alacakları
İlgiliFesihKıdem tazminatı
İhtirazi kayıt
İhtirazi kayıt, bir belgeyi imzalarken “hakkımı saklı tutuyorum” anlamına gelen çekince şerhi düşmektir.
İş kazası
Bir işçinin işyerinde veya işin yürütülmesi sırasında yaşadığı ve bedensel ya da ruhsal bir zarara yol açan olay, hukuken iş kazası olarak adlandırılır. Kazanın mutlaka fabrika veya şantiye içinde gerçekleşmesi gerekmez.
İşe iade davası
İşe iade davası, iş sözleşmesinin işverence feshinin geçersizliğinin tespiti ve işçinin eski işine dönmesi talebiyle açılan davadır. Bu davada mahkeme, işverenin gösterdiği gerekçenin gerçekten geçerli olup olmadığını inceler; gerekçe geçerli değilse feshin geçersizliğine karar verir.
İşleten
İşleten, kural olarak aracın trafik kaydında malik görünen kişidir; aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olarak kullanan kişi de bu sıfatı taşıyabilir. İşletenin sorumluluğu kişisel kusuruna bağlı değildir; motorlu aracın tehlikeli bir araç olmasına dayanan bir tehlike sorumluluğudur.
K
Kıdem tazminatı
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak geçirdiği çalışma süresine karşılık, yalnızca kanunda sayılan sona erme hâllerinde doğan bir ödemedir. Kıdem tazminatının ilk ve vazgeçilmez koşulu, işçinin aynı işveren yanında en az bir yıllık çalışmasının bulunmasıdır.
Komplikasyon
Komplikasyon, tıp kurallarına uyulmasına rağmen ortaya çıkabilen, bilinen ve öngörülebilen istenmeyen sonuçtur; hukukta “izin verilen risk” olarak anılır.
M
Maluliyet oranı
Maluliyet oranı, olay nedeniyle bedende kalıcı hâle gelen kaybın yüzde olarak ifade edilmiş hâlidir. Kimi zaman “sürekli iş göremezlik derecesi”, kimi zaman “meslekte kazanma gücü kaybı oranı” adıyla karşınıza çıkar; hangisinin kullanılacağı talebin türüne göre değişir.
Manevi tazminat
Manevi tazminat, kazanın yol açtığı acı, elem ve yaşam kalitesindeki kaybın karşılığı olarak talep edilen ve hâkim tarafından takdir edilen bir tutardır.
Meslek hastalığı
Meslek hastalığı, ani bir olaydan değil, işin niteliğinden veya çalışma koşullarından kaynaklanan ve zamanla ortaya çıkan sağlık sorunudur; örneğin tozlu ortamda çalışan bir işçide yıllar içinde gelişen akciğer rahatsızlığı bu kapsamda değerlendirilebilir.
Kaynakİş Kazası ve Meslek Hastalığı
İlgiliİş kazası
Müterafik kusur
Müterafik kusur, zarar görenin zararın doğmasına kendi davranışıyla katkıda bulunmasıdır ve tazminattan indirim sebebidir.
P
Peşin sermaye değeri
SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, gelecekte ödenecek gelirlerin bağlama tarihindeki toplu karşılığıdır. İş kazasında Kurumca bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, işverenden istenen maddi tazminattan indirilir.
R
Rücu
SGK, işverenin kusurlu olduğu kazalarda yaptığı ödemeleri kusuru oranında işverenden geri isteyebilir; bu mekanizmaya rücu denir.
S
Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulan ve sigorta şirketleriyle yaşanan uyuşmazlıkları hakemler eliyle, çoğu zaman mahkemeye göre daha kısa sürede çözen bir yapıdır.
Sürekli iş göremezlik geliri
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kaybettiği SGK sağlık kurulunca tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (m.19).
T
Taksir
Taksir, dikkatsizlik ya da özensizlik sonucu istenmeyen bir zarara yol açmayı ifade eder; bilinçli taksirde kişi sonucu öngörmüş, ancak gerçekleşmeyeceğini düşünmüştür.
Tam yargı davası
Tam yargı davası, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararın giderilmesi davasıdır. Zarar bir kamu hastanesinde veya devlet üniversitesi hastanesinde doğmuşsa uyuşmazlık idari yargıda, bu dava yoluyla görülür.
KaynakTıbbi Malpraktis
İlgiliTıbbi malpraktis
Tebliğ
Tebliğ, bir belgenin ilgilisine usulüne uygun biçimde ulaştırılmasıdır. Örneğin işe iade için arabulucuya başvuru süresi, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren bir aydır.
Tıbbi malpraktis
Tıbbi malpraktis, en yalın anlatımla, sağlık hizmeti sunanın tıp biliminin genel kabul görmüş kurallarından ayrılan davranışı nedeniyle hastanın zarar görmesidir.
KaynakTıbbi Malpraktis
Z
Zamanaşımı
Zamanaşımı, kanunda öngörülen süre geçtikten sonra borçlunun bunu ileri sürmesi hâlinde alacağın dava yoluyla istenememesi sonucunu doğuran süredir. Önemli özelliği şudur: hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz.
Zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası)
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerin zorunlu mali sorumluluk sigortası (günlük dilde “trafik sigortası”) yaptırması zorunludur (m. 91). Bu sigorta, aracın işletilmesinden doğan ve üçüncü kişilere verilen maddi zararları, poliçede yazılı teminat limitleri içinde karşılar.
İletişim
Görüşme ve iletişim
Sorularınız için WhatsApp üzerinden yazabilir, e-posta gönderebilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Görüşmeler randevu ile yapılır.
Usluer Hukuk Bürosu
Av. Turgay Usluer
Avukat, arabulucu, uzlaştırmacı
- Mesaj gönderin
- E-posta
- av.turgayusluer@gmail.com
- Saatler
- Hafta içi 09.00 – 18.00, Cumartesi 11.00 – 16.00