Sigortasız veya Kaçan Araçla Kaza: Güvence Hesabına Başvuru

Trafik kazasında zarar gören kişi, tazminat için kural olarak kazaya neden olan aracın zorunlu trafik sigortasına başvurur. Ancak bazı kazalarda bu yol baştan kapalıdır: araç sigortasızdır, olay yerinden kaçmış ve bulunamamıştır ya da sigorta şirketi iflas etmiştir. Bu durumlarda Güvence Hesabına başvuru gündeme gelir; Güvence Hesabı, zorunlu sigortanın işlemediği hâllerde zarar görenin büsbütün karşılıksız kalmaması için kurulmuş bir koruma mekanizmasıdır.

Hesap, sigorta şirketlerinin katkılarıyla finanse edilen ve kanunla belirlenmiş sınırlar içinde ödeme yapan bir yapıdır. Her zararı karşılamaz; hangi hâllerde ve hangi zarar türleri için devreye girdiği kanunda belirlenmiştir. Bu nedenle başvurudan önce olayın bu hâllerden birine girip girmediğinin ve hangi kalemlerin istenebileceğinin bilinmesi gerekir.

Aşağıda Güvence Hesabının hangi kazalarda devreye girdiği, karşıladığı ve karşılamadığı zararlar, başvuru öncesinde oluşturulması gereken kayıtlar, başvuru belgeleri ve başvurunun sonuçsuz kalması hâlinde izlenebilecek yollar ele alınmaktadır.

Güvence Hesabı nedir, hangi kazalarda devreye girer?

Güvence Hesabı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesiyle düzenlenmiştir. Trafik kazaları bakımından hesabın devreye girdiği başlıca hâller şunlardır:

1. Kazaya neden olan aracın tespit edilememesi. Olay yerinden kaçan ve plakası, sürücüsü belirlenemeyen araçların yol açtığı kazalar bu kapsamdadır.
2. Aracın zorunlu trafik sigortasının bulunmaması. Poliçesi hiç yapılmamış ya da süresi dolmuş olan araçların neden olduğu kazalar bu grupta yer alır.
3. Aracın çalınmış veya gasp edilmiş olması. Araç, işletenin rızası dışında başkası tarafından kullanılırken kazaya karışmışsa ve işletenin sorumluluğu bulunmuyorsa hesap devreye girebilir.
4. Sigorta şirketinin iflası veya faaliyetinin sona ermesi. Poliçe bulunsa bile şirketin iflası ya da faaliyet ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle ödeme yapılamıyorsa zarar gören hesaba başvurabilir.

Bu hâllerin her birinde, olayın ilgili kategoriye girdiğinin resmî kayıtlarla ortaya konması gerekir. Örneğin aracın “tespit edilemediği” sonucu, kaza sonrasında yapılan araştırmaya ilişkin tutanak ve soruşturma kayıtlarıyla belgelenir.

Güvence Hesabı hangi zararları karşılar, hangilerini karşılamaz?

Hesabın ödeme kapsamı, hangi hâlin söz konusu olduğuna göre değişir:

• Kişiye ilişkin zararlar. Aracın tespit edilemediği, sigortasız olduğu veya çalınmış olduğu hâllerde hesap kural olarak yalnızca bedensel zararları karşılar. Yaralanma nedeniyle sürekli iş göremezlik zararı, ölüm hâlinde ise yakınların destekten yoksun kalma tazminatı bu kapsamdadır. Geçici iş göremezlik zararının bu kapsamda ne ölçüde karşılanacağı ise zorunlu trafik sigortasında olduğu gibi tartışmalı olabilir. Ölümlü kazalarda kimlerin talepte bulunabileceği destekten yoksun kalma tazminatı yazısında ayrıca açıklanmaktadır.
• Araç hasarı. Kaçan veya sigortasız bir aracın verdiği araç hasarı ve değer kaybı, kural olarak hesabın kapsamı dışındadır. Maddi zararlar yalnızca sigorta şirketinin iflası gibi hâllerde, poliçe teminatı çerçevesinde karşılanır. Kendi aracınızın kasko poliçesi varsa, hasarın bu poliçe kapsamında karşılanıp karşılanmayacağına ayrıca bakılabilir.
• Manevi tazminat. Zorunlu trafik sigortasının teminatı dışında olduğundan Güvence Hesabından da istenemez; sorumlu sürücü ve işletene karşı mahkemede ileri sürülür.
• Tedavi giderleri. Trafik kazası nedeniyle sağlık kuruluşlarında verilen tedavi hizmetlerinin bedeli kural olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılandığından, bu kalem çoğu zaman hesaba yöneltilecek talebin dışında kalır.

Hesabın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu trafik sigortası limitleriyle sınırlıdır. 1 Ocak 2026’dan itibaren otomobiller için kişi başı sakatlanma ve ölüm teminatı 3.600.000 TL olarak uygulanmaktadır; daha önceki tarihli kazalarda o tarihteki limitlere bakılmalıdır. Hesaplanan zarar limiti aşıyorsa, aşan kısım ancak sorumlu kişilerden istenebilir. Yaralanma tazminatının kalemleri ve hesabı trafik kazasında yaralanma tazminatı yazısında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Başvurudan önce hangi kayıtlar oluşturulmalı?

Güvence Hesabı dosyalarında ispat yükü, olayın kanunda sayılan hâllerden birine girdiğini göstermek bakımından da önem taşır. Bu nedenle kazanın hemen ardından şu adımlar belirleyici olabilir:

• Polis veya jandarmanın olay yerine çağrılması. Özellikle kaçan araç olaylarında kazanın resmî kayda geçmesi, sonradan “kaza başka bir şekilde gerçekleşmiş olabilir” itirazını önler.
• Savcılığa şikâyet ve soruşturma kaydı. Kaçan aracın bulunması için yürütülen araştırmanın sonucu, aracın tespit edilemediğini gösteren temel belgedir.
• Plaka ve poliçe bilgisinin kayıt altına alınması. Araç belli ama sigortasızsa, plaka ve ruhsat bilgileri ile poliçe bulunmadığını gösteren kayıtlar dosyaya eklenmelidir.
• Tanık ve kamera kayıtları. Kaçan aracın marka, renk veya plakasına ilişkin kısmi bilgiler bile ileride aracın bulunmasına yardımcı olabilir. Kamera kayıtları kısa sürede silinebildiğinden gecikmeden istenmelidir.
• Hastane kaydı ve adli rapor. Yaralanmanın kazayla bağlantısını gösteren ilk belgelerdir.

Bu kayıtların kaza günü ya da hemen sonrasında oluşturulmamış olması, talebi tek başına ortadan kaldırmaz; ancak olayın oluşunu ve aracın kimliğini sonradan ispat etmek, zaman geçtikçe belirgin biçimde güçleşebilir.

Güvence Hesabına başvuru nasıl yapılır, hangi belgeler gerekir?

Başvuru, Güvence Hesabına yazılı olarak yapılır. Hesabın kabul ettiği başvuru kanalları ve istediği belge listesi zaman içinde güncellenebildiğinden, başvurudan önce Hesabın resmî kanallarındaki güncel bilgilerin kontrol edilmesi yerinde olur. Bedensel zararlı bir kazada dosyada genellikle şu belgeler yer alır:

1. Kaza tespit tutanağı, ifade tutanakları ve soruşturma belgeleri,
2. Aracın tespit edilemediğini, sigortasız olduğunu veya çalındığını gösteren resmî kayıtlar,
3. Adli rapor, epikriz ve tedavi kayıtları,
4. Tedavinin tamamlanmasından sonra alınmış, maluliyet oranını gösteren sağlık kurulu raporu,
5. Gelir durumunu gösteren belgeler,
6. Ölümlü kazalarda ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve mirasçılık belgesi,
7. Başvuranın kimlik ve banka hesap bilgileri.

Başvurunun kayıtlı bir yolla yapılması ve teslim tarihini gösteren belgenin saklanması, sonraki aşamalarda sürelerin hesabı bakımından önem taşır. Talep edilen kalemlerin ve tutarın açıkça belirtilmesi, eksik belge nedeniyle sürecin uzamasını önleyebilir.

Hesap başvuruyu inceledikten sonra bir ödeme teklifinde bulunabilir. Bu teklif de, sigorta şirketlerinin tekliflerinde olduğu gibi, hesaba esas alınan gelir, kusur ve maluliyet oranı gibi varsayımlara dayanır. Teklifin hangi verilere göre hesaplandığının yazılı olarak istenmesi ve ödeme sırasında imzalanması istenen belgenin metninin önceden okunması yerinde olur. İlk teklifin hangi nedenlerle gerçek zarardan farklı çıkabileceği sigortanın ilk teklifi neden düşük olabilir yazısında ayrıca ele alınmaktadır.

Başvuru sonuçsuz kalırsa ne yapılabilir?

Hesap başvuruyu reddederse, cevapsız bırakırsa ya da talebin yalnızca bir kısmını karşılarsa, Güvence Hesabına karşı dava yolu gündeme gelir. Uygulamada dava açılmadan önce Hesaba yazılı başvuru yapılmış olması aranmaktadır; dava öncesinde tamamlanması gereken diğer usul şartları ise somut olaya ve başvuru tarihindeki mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Hesabın ödeme yapması, sorumlu kişilerin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hesap, ödediği tutarı kazaya neden olan aracın işleteninden ve sürücüsünden geri isteyebilir; bu rücu ilişkisi zarar görenin talebini etkilemez. Zarar gören ise limitin üzerinde kalan zararı ve manevi tazminatı, kimlikleri belli olduğu ölçüde doğrudan sürücü ve işletenden isteyebilir. Kaçan araç sonradan bulunursa, aracın sigortalı olup olmamasına göre dosyanın muhatabı değişebilir.

Sürelere de dikkat edilmesi gerekir. Trafik kazasından doğan tazminat talepleri kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanabilir. Güvence Hesabı dosyalarında sürenin başlangıcı, aracın tespit edilemediğinin anlaşıldığı tarih gibi etkenlere bağlı olarak tartışmalı olabilir. Ayrıntılar tazminat davalarında zamanaşımı yazısında ele alınmaktadır; süre hesabının somut olaya göre yapılması gerekir.